Pijnclassificaties en de rol van centrale sensitisatie bij chronische pijn

Pijnclassificaties en de rol van centrale sensitisatie bij chronische pijn: Opportuniteiten voor een betere behandeling

Professor Dr. Jo Nijs

Pain in Motion onderzoeksgroep, Vrije Universiteit Brussel, België https://paininmotion.be/

PijnPraxis interdisciplinaire praktijk voor pijnmanagement te Leopoldsburg, België https://pijnpraxis.be/

Institute of Neuroscience and Physiology, University of Gothenburg, Gothenburg, Zweden

Inhoud:

Door baanbrekend wetenschappelijk onderzoek heeft de Wereldgezondheidsorganisatie chronische pijn erkend als een ziekte die wordt gekenmerkt door functionele en structurele veranderingen in de hersenen¹, neuro-inflammatie² en een verhoogde gevoeligheid van het centrale zenuwstelsel voor sensorische input (‘centrale sensitisatie’)³. De pijnwetenschap blijft echter evolueren en clinici worstelen vaak met de toepassing ervan in de klinische praktijk. Met name de verscheidenheid aan en de snelle veranderingen in concepten en terminologie kunnen een uitdaging vormen voor clinici. Om deze redenen biedt deze scholingsdag een update van zowel de terminologie en mechanismen, inclusief veelvoorkomende misvattingen, over centrale sensitisatie en nociplastische pijn op een klinisch toepasbare manier.

De kennis over centrale sensitisatie heeft een paradigmaverschuiving teweeggebracht in het begrip en de behandeling van chronische pijn, waardoor clinici rekening kunnen houden met de rol van pijnmodulatie in het centrale zenuwstelsel³. Belangrijk is dat centrale sensitisatie een gemeenschappelijk verklarend mechanisme biedt dat complexe chronische pijn en de heel diverse klinische presentaties, inclusief veelvoorkomende comorbiditeiten, kan verklaren³. Naast nociceptieve en neuropathische pijn heeft de dominante rol van centrale sensitisatie bij veel chronische pijnaandoeningen bijgedragen aan de ontwikkeling van een derde pijnfenotype (namelijk nociplastische pijn). In 2021 publiceerde de International Association for the Study of Pain (IASP) klinische criteria en een graderingssysteem voor nociplastische pijn⁴. Deze criteria werden aangepast voor patiënten met lage rugpijn⁵ en kankeroverlevenden⁶. Deze criteria houden rekening met de behoefte van clinici om patiënten met chronische pijn (vroegtijdig) te identificeren en correct te classificeren op basis van het pijnfenotype. Tijdens deze dagscholing leren we deze pijnclassificatie aan zodat deelnemers het de dag erna meteen kunnen toepassen op hun patiënten. 

Deze dagscholing plaatst pijnfenotypering ook in het bredere perspectief van precisiegeneeskunde, of zelfs precisieosteopathie, als de toekomst van ons vakgebied. Er wordt uitgelegd dat precisieosteopathie voor pijn verder gaat dan het vaststellen van pijnfenotypes en verwijst naar het vermogen om patiënten in te delen in subgroepen op basis van comorbiditeit (bijv. insomnia⁷, overgewicht/obesitas⁸, stressintolerantie⁹) die verschillen in hun prognose of in hun respons op de behandeling, en zo de osteopathie af te stemmen op de comorbiditeiten van de patiënt.

Referenties:

1.         Hemington KS, Rogachov A, Cheng JC, Bosma RL, Kim JA, Osborne NR, Inman RD, Davis KD. Patients with chronic pain exhibit a complex relationship triad between pain, resilience, and within- and cross-network functional connectivity of the default mode network. Pain 2018; 159(8): 1621-30.

2.         Loggia ML, Chonde DB, Akeju O, Arabasz G, Catana C, Edwards RR, Hill E, Hsu S, Izquierdo-Garcia D, Ji RR, Riley M, Wasan AD, Zurcher NR, Albrecht DS, Vangel MG, Rosen BR, Napadow V, Hooker JM. Evidence for brain glial activation in chronic pain patients. Brain : a journal of neurology 2015; 138(Pt 3): 604-15.

3.         Nijs J, George SZ, Clauw DJ, Fernández-de-las-Peñas C, Kosek E, Ickmans K, Fernández-Carnero J, Polli A, Kapreli E, Huysmans E, Cuesta-Vargas AI, Mani R, Lundberg M, Leysen L, Rice D, Sterling M, Curatolo M. Central sensitisation in chronic pain conditions: latest discoveries and their potential for precision medicine. The Lancet Rheumatology 2021; 3(5): e383-e92.

4.         Kosek E, Clauw D, Nijs J, Baron R, Gilron I, Harris RE, Mico JA, Rice ASC, Sterling M. Chronic nociplastic pain affecting the musculoskeletal system: clinical criteria and grading system. Pain 2021; 162(11): 2629-34.

5.         Nijs J, Kosek E, Chiarotto A, Cook C, Danneels LA, Fernández-de-Las-Peñas C, Hodges PW, Koes B, Louw A, Ostelo R, Scholten-Peeters GGM, Sterling M, Alkassabi O, Alsobayel H, Beales D, Bilika P, Clark JR, De Baets L, Demoulin C, de Zoete RMJ, Elma Ö, Gutke A, Hanafi R, Hotz Boendermaker S, Huysmans E, Kapreli E, Lundberg M, Malfliet A, Meziat Filho N, Reis FJJ, Voogt L, Zimney K, Smeets R, Morlion B, de Vlam K, George SZ. Nociceptive, neuropathic, or nociplastic low back pain? The low back pain phenotyping (BACPAP) consortium’s international and multidisciplinary consensus recommendations. Lancet Rheumatol 2024; 6(3): e178-e88.

6.         Nijs J, Lahousse A, Fernández-de-Las-Peñas C, Madeleine P, Fontaine C, Nishigami T, Desmedt C, Vanhoeij M, Mostaqim K, Cuesta-Vargas AI, Kapreli E, Bilika P, Polli A, Leysen L, Elma Ö, Roose E, Rheel E, Yılmaz ST, De Baets L, Huysmans E, Turk A, Saraçoğlu İ. Towards precision pain medicine for pain after cancer: the Cancer Pain Phenotyping Network multidisciplinary international guidelines for pain phenotyping using nociplastic pain criteria. British journal of anaesthesia 2023; 130(5): 611-21.

7.         Malfliet A, De Baets L, Bilterys T, Van Looveren E, Mairesse O, Cagnie B, Meeus M, Moens M, Goubert D, Munneke W, Daneels L, Ickmans K, Kamper S, Nijs J. Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia in Pain Management for Nonspecific Chronic Spinal Pain: A Randomized Clinical Trial. JAMA network open 2024; 7(8): e2425856.

8.         Malfliet A, Quiroz Marnef A, Nijs J, Clarys P, Huybrechts I, Elma Ö, Tumkaya Yilmaz S, Deliens T. Obesity Hurts: The Why and How of Integrating Weight Reduction With Chronic Pain Management. Physical therapy 2021; 101(11).

9.         Wyns A, Hendrix J, Lahousse A, De Bruyne E, Nijs J, Godderis L, Polli A. The Biology of Stress Intolerance in Patients with Chronic Pain-State of the Art and Future Directions. Journal of clinical medicine 2023; 12(6).